Welk archiefstuk maakt kans om Stuk van het Jaar 2016 te worden? Breng uw stem uit!

Onze archieven zitten vol verhalen. Mooie, ontroerende en ook grappige. Aan de hand van foto’s, kaarten, prenten en tekeningen vertellen ze over hoe het vroeger was. Hoe we leefden en wat we deden. Eens per twee jaar wordt landelijk het Stuk van het Jaar gekozen. Dat is het archiefstuk dat de meeste indruk maakt én het mooiste verhaal vertelt. Dat zou zomaar een stuk uit ons eigen gemeentearchief kunnen zijn. Ook wij gaan namelijk – dit jaar voor het eerst – een archiefstuk insturen. Maar, welke? Die keuze willen we graag aan u overlaten.

Wat is uw favoriet?

Om u te helpen een keuze te maken, hebben we alvast een voorselectie gedaan. Deze stukken passen allemaal in het thema van dit jaar: grenzen. Letterlijk of figuurlijk. Welk archiefstuk uit het gemeentearchief Steenwijkerland moet volgens u meedingen naar de titel Stuk van het Jaar 2016? In oktober, tijdens de landelijke Maand van de Geschiedenis, wordt de landelijke winnaar bekend gemaakt. Onderstaande stukken zijn geselecteerd:

1. Een kwestie van fatsoen

 - de ontslagen stadssecretaris en het Stadboek van Steenwijk (1544) -

Dit prachtig geïllustreerde Stadboek is geschreven door stadssecretaris Henricus Boeghel. Een stadssecretaris diende zich te gedragen als een ‘getrou dienaer der stadt’. In 1557 werd Boeghel ontslagen, vermoedelijk na onenigheid met het stadsbestuur. Dat hij in onmin met het stadsbestuur leefde blijkt uit het feit dat hij in 1562 werd opgeroepen om verantwoording af te leggen, omdat hij ‘schepenen en raden’ zou hebben uitgescholden. Boeghel weigerde dat. Had hij de fatsoennormen overschreden? Was hij misschien al eerder een grens over gegaan en daarom ontslagen? Meest opmerkelijk aan het mooie Stadboek zijn de tekeningen die erin staan. Gemaakt door Boeghel. Zijn het spotprentjes? Zelfportretten? Of kwamen ze voort uit verveling bij het opschrijven van alle regeltjes?

Stuk 1 Stadboek van Steenwijk

Foto: Toon Lankhorst

2. Verkeerde grens?

 - Vollenhove aan de Middellandse Zee (1674) -

Deze prent van Vollenhove dateert uit 1674. Het laat een oude grens zien: Vollenhove lag vroeger aan de Zuiderzee. De makers van het kaartje situeerden Vollenhove buiten onze landsgrenzen. Onder de prent staat namelijk: Vollenhove, sur le Golfe de la Mer Mediterranée. Vollenhove aan de Middellandse zee? Dat is behoorlijk uit de richting. Mogelijk gaat het hier om een letterlijke vertaling, omdat de Zuiderzee in het midden van het land lag. Volgens de makers van de prent is het in ieder geval goed toeven in Vollenhove. Uit de Nederlandse vertaling blijkt dat het er 'lustigh en vermaeckelyck' was en dat veel 'Adeldom des landts aldaer fijn wooningh heeft'.

Stuk 2 Vollenhove aan de Middellandse Zee

3. Reizen in de tijd van Napoleon

- paspoorten uit het archief van Kuinre (1812-13) -

Een stapeltje paspoorten uit het archief van Kuinre. Met name van koopmannen die toestemming hadden aangevraagd om te mogen reizen. In het paspoort stond waar je heen ging en ook wie je was, waar je vandaan kwam en hoe je er uit zag (pasfoto’s waren er nog niet!). Nederland was destijds ingedeeld in departementen. Iedere keer als je buiten de grens van je departement kwam, moest er – tegen een vergoeding – een paspoort worden aangevraagd. Je kon niet zomaar een onverwachtse stop maken als dit niet in je paspoort stond. Leuk om te zien is dat het hier ‘chirografen’ betreft. Dit zijn onregelmatig gesneden akten die als puzzelstukjes in elkaar geschoven kunnen worden om de echtheid te bewijzen. Een deel was voor de reiziger, een deel voor het plaatselijk bestuur. Samen vormden de stukjes een geheel

Stuk 3 Paspoorten uit Kuinre

Foto: Toon Lankhorst

4. De vijand aan de grens 

- het Beleg van Steenwijk 1580-81 (1622) -

Steenwijk heeft het zwaar te verduren gehad in de Tachtigjarige Oorlog.  Deze mooie ingekleurde kaart uit 1622 laat het beleg van Steenwijk door de Spanjaarden in de winter van 1580-81 zien. Dat het winter was had voor- en nadelen: enkele Spaanse soldaten zakten door het ijs van de grachten maar sommigen konden ook de oversteek maken. De Steenwijkers wisten vier maanden stand te houden onder leiding van de dappere Johan van den Kornput. De gevolgen van het beleg waren dramatisch voor de inwoners. De pest brak uit en van de ongeveer 2500 inwoners stierven er zo’n 2300. Na 1592 braken betere tijden aan: in dat jaar werd Steenwijk bevrijd door Prins Maurits.

Stuk 4 Beleg van Steenwijk

5. Op de grens van vroeger en nu

- het oude Giethoorn (begin 20e eeuw) -

Giethoorn geniet tegenwoordig internationale bekendheid. Toeristen van over de hele wereld weten het Venetië van het noorden te vinden en met mooi weer vullen de grachten zich met bootjes. Dit plaatje laat nog het oude Giethoorn zien. Er zijn nog geen toeristen (of is de nette dame in het bootje misschien een van de eersten?). Het riet ligt klaar om per punter vervoerd te worden. De inwoners kijken nieuwsgierig richting de fotograaf; op de foto komen zal een uitzondering zijn geweest. Tegenwoordig zijn de Gietersen fotografen wel gewend: honderdduizenden toeristen, waaronder veel Chinezen, bezoeken jaarlijks het dorp.

Stuk 5 Oud Giethoorn

 

Let op: U kunt niet meer stemmen. De voorverkiezing is afgelopen.