De Beweging van Nul in Steenwijkerland: Durf te vragen en voorkom kindermishandeling

We lezen en horen helaas regelmatig triest nieuw over kindermishandeling en misstanden binnen de jeugd- en pleegzorg. Jammer genoeg zorgen die berichten er ook voor dat ouders zich vaak niet durven melden als het wél nodig is, omdat het thuis niet lekker loopt. Uit schaamte of angst dat hun kind(eren) uit huis worden geplaatst. Dat moet beter, vindt de “Beweging van Nul”. Deze landelijke groep pleit voor liefdevolle hulp aan het kind én aan de ouders. ‘Knoop eens een vriendelijk praatje aan op het schoolplein. Kijk niet afkeurend, maar knik begripvol naar een ouder die worstelt met de opvoeding. Geef elkaar ruimte om het eerlijke verhaal te doen.’ Steenwijkerland is een van de eerste gemeenten in Nederland die dit oppakt.

- Door Jolanda de Kruyf -

De Beweging van Nul is een idee van een groep professionals uit de jeugdhulp. De boodschap is: laten we met z’n allen een omgeving creëren waarin ouders vrijuit kunnen praten over hun gezinsproblemen. Ook hulpverleners kunnen van elkaar leren om eerst te luisteren naar ouders, meer vragen te stellen, in plaats van (te) snel doorverwijzen.

Nul mishandelingen

Ieder kind heeft het recht om optimaal op te groeien, stelt de Beweging van Nul. Daarom is het ideale doel “nul”. Nul mishandelingen. Nul uithuisplaatsingen. Nul ouders die bang zijn om hulp te vragen. ‘De gemeente Steenwijkerland hecht grote waarde aan dit thema,’ bzegt wethouder Trijn Jongman. ‘In het collegeakkoord zijn afspraken gemaakt: hulpverleners van gemeente, jeugdbescherming, sociaal werk, jeugdhulporganisaties en mensen uit het onderwijs zijn met elkaar in gesprek en worden geschoold. Hoe gaan we het goede gesprek aan met ouders? Hoe zorgen we dat zij snel en zonder angst hulp durven zoeken als het thuis misgaat? Dat is onze gezamenlijke missie.’

‘Veel ouders die moeite hebben met opvoeden schamen zich daarvoor. Ze verbergen hun problemen,’ zegt José van der Mannen. José was lange tijd zelf werkzaam binnen de kind- en jeugdpsychiatrie in Steenwijkerland en vanuit die rol lid van de kerngroep van de Beweging van Nul in deze gemeente. ‘Rondom de jeugdzorg hangt helaas een negatieve sfeer,’ zegt ze. ‘Ouders zijn bang dat ze worden gecontroleerd of veroordeeld. Met als ergste gevolg de kans dat hun kinderen uit huis worden geplaatst.

Erger voorkomen

De Beweging van Nul wil de drempel om hulp te vragen verlagen en ouders juist aansporen om zich wél te melden. ‘Ik snap dat die stap heel spannend is,’ zegt José. ‘Als opvoeder ben je bang om van iemand te horen te krijgen dat je het niet goed doet. Dat je iets te vaak schreeuwt tegen je kind of misschien een tik hebt uitgedeeld. Stel dat zoiets een keer gebeurt, dan voel je je misschien wel zo schuldig dat je er met niemand over dur  te praten. Terwijl dat natuurlijk wel veel beter is en ook erger kan voorkomen.’
In Nederland worden jaarlijks zo’n 120.000 kinderen mishandeld. In Steenwijkerland gaat het om ongeveer 360 kinderen. ‘Dat is heel verdrietig,’ zegt José. ‘En we missen nog meer dan we zien. We weten niet alles wat zich achter de voordeur afspeelt.’ In elke klas zijn één tot twee kinderen die thuis met een vorm van geweld te maken krijgen. Het kan gaan om schreeuwen en schelden, maar ook om lichamelijke of seksuele mishandeling. José: ‘Gevoelens van onmacht in de opvoeding zijn vrijwel altijd de aanleiding.’ 

Rol voor omstanders

Er zijn extreme situaties die duidelijk en direct om actie vragen, weet José. ‘Maar soms is geweld tegen kinderen minder zichtbaar, of sluipt er bepaald gedrag in je aanpak. Elke ouder heeft wel eens iets gedaan wat niet in de boekjes staat. Er zijn zoveel dingen die opvoeden soms ontzettend ingewikkeld maken.’ Kindermishandeling is een groot woord. ‘Maar dat is óók elke dag een nare opmerking maken, of een tik geven. Problemen kunnen zich stapelen.’ De “vuile was” buiten hangen, dat doe je toch niet? José van der Mannen zou juist graag oproepen: ‘Doe dat alsjeblieft wél. Geef aan waar het misgaat, dan wordt het weer fijner in huis.’ 
Daar ligt ook een belangrijke rol voor omstanders. ‘Niet alleen de professionals die hierin samenwerken. Ook de buurman, de vriendin, de juf kan het gesprek beginnen.’ Ze schetst een voorbeeld dat voor veel ouders herkenbaar is: de driftige of huilende peuter in de supermarkt. ‘Een moeder probeert de boel te sussen met iets lekkers of ze loopt gefrustreerd weg. Veel omstanders in de winkel “vinden” iets van dat gedrag. Ze tonen openlijk hun afkeuring door een boze blik of opmerking. Maar daarmee help je niet. Misschien wél met een bemoedigend woord, een teken van begrip.’ Daar draait het om bij de Beweging van Nul. ‘Tijdig signalen oppikken en dan ondersteuning bieden. Kijk, luister en geef ouders de ruimte om hun verhaal te doen. En om hulp te zoeken, om zo erger te voorkomen.’

www.bewegingvannul.nl 

Heeft u vragen? Neem gerust contact op. De jeugdconsulenten van de gemeente Steenwijkerland zijn te bereiken via telefoonnummer 14 0521 (Bureaudienst team Jeugd) of per mail via consulenten@steenwijkerland.nl. Kijk op de website van www.bewegingvannul.nl voor meer informatie.